Kazakhstan News Bulletin Released by the Embassy of the Republic of Kazakhstan to Poland 02-954 Warsaw Krolowej Marysienki str. 14, Tel.: (022)6425388 Fax: (022)6423427 E-mail:kazdipmis@hot.pl, Web-site: www.kazakhstan.pl

Special Issue, September 16, 2009

Informacja prasowa Ambasady Republiki Kazachstanu w sprawie Jewgienija Żowtisa

W związku z przeprowadzeniem 15 września 2009 roku pikiety przed Ambasadą Republiki Kazachstanu w Warszawie, dotyczącą wyroku sądu w sprawie Jewgienija Żowtisa, Ambasada Kazachstanu w Polsce oświadcza co następuje.

Jak wiadomo, dyrektor Międzynarodowego Biura ds. Ochrony Praw Człowieka i Rządów Prawa, Jewgienij Żowtis, prowadząc nocą 26 lipca 2009 roku samochód Toyota 4Runner na drodze Ałmaty - Karaoj (w pobliżu Ałmaty), potrącił 35-letniego Kanata Mołdybajewa, który zmarł na miejscu wskutek odniesionych obrażeń. Do tragedii doszło, ponieważ podróżującego w stronę Ałmaty Jewgienija Żowtisa oślepiły reflektory jadącego z naprzeciwka pojazdu, wskutek czego przez pewien czas nie widział on, co dzieje się na drodze. Sąd orzekł, że Jewgienij Żowtis nie zachował należytej ostrożności i nie zredukował prędkość, tak jak nakazują w takiej sytuacji przepisy ruchu drogowego. Kontynuował jazdę z prędkością 80-90 km/h.

Zgodnie z kodeksem karnym Kazachstanu Jewgienij Żowtis został za powyższe przestępstwo skazany 3 września bieżącego roku przez Sąd Rejonowy miasta Bałchasz na karę 4 lat pozbawienia wolności. Karę skazany ma odbyć w kolonii-osiedlu (o łagodnym rygorze). Jewgienij Żowtis otrzymał ponadto trzyletni zakaz prowadzenia pojazdów, który wejdzie w życie, gdy dobiegnie końca kara pozbawienia wolności. Wina podsądnego została w pełni udowodniona i orzeczona przez sąd. Jewgienij Żowtis ma prawo do apelacji.

Kazachski system sądowniczy jest oparty na europejskiej tradycji prawnej, która nakłada pełną odpowiedzialność na osobę winną takiego wypadku. Wydając wyrok sąd wziął pod uwagę wszystkie okoliczności w tym także te, które mogłyby wpłynąć na złagodzenie kary, a mianowicie pozytywne opinie Jewgienija Żowtisa (zarówno prywatne, jak i zawodowe) dostarczone przez jego przyjaciół i kolegów. Sąd przyznał jednocześnie, że Jewgienij Żowtis był trzeźwy, nie przekraczał dozwolonej na drodze prędkości, nie próbował uciec z miejsca wypadku i starał się pomóc ofierze, wzywając pogotowie ratunkowe oraz policję.

Jewgienij Żowtis podjął także kroki zmierzające do zawarcia ugody z rodziną zmarłego i zgodził się wypłacić rekompensatę finansową (15 tys. dolarów). Mimo to, jego działania nie mogą być uznane za okoliczności łagodzące, ponieważ nie przyznał się do winy. Ponadto tylko część rodziny zabitego zgodziła się na ugodę. Pozostali stanowczo domagali się wymierzenia kary wynikającej z przepisów kodeksu karnego.

Wszystkie powyższe okoliczności złożyły się na wyrok sądu, który orzekł, że Jewgienij Żowtis ma odbywać karę w kolonii-osiedlu o łagodnym, a nie zwykłym rygorze.

Należy też podkreślić, że przesłuchania sądowe w sprawie Jewgienija Żowtisa były transparentne, otwarte i bezstronne na tyle, na ile to było możliwe. Liczni zwolennicy Jewgienija Żowtisa, w tym przedstawiciele Ambasady USA i kilku innych państw, mieli swobodny dostęp do sali sądowej. Organy państwa w żaden sposób nie wpływały na pracę sądu.

Wypadek samochodowy, w którym uczestniczył Jewgienij Żowtis nie wyróżnia się niczym szczególnym wśród podobnych tragedii, do których niestety dochodzi w naszym kraju. Od stycznia do lipca 2009 roku w Kazachstanie doszło do 179 podobnych wypadków. Sprawcy 136 z nich (76%) zostali skazani na kary pozbawienie wolności. Przy pozostałych wypadkach nie było ofiar śmiertelnych ani ciężkich uszkodzeń ciała.

· 4 osoby skazano na rok pozbawienia wolności

· 50 osób - na kary od 1 do 3 lat

· 50 osób - na kary od 3 do 5 lat

· 32 osoby - na kary od 5 do 10 lat

Należy podkreślić, że np. w Polsce za analogiczne przestępstwa drogowe, w których są ofiary śmiertelne kodeks karny przewiduje karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

Niestety tragedia, której sprawcą był Jewgienij Żowtis stała się przyczyną sporów, w których często przeinaczano fakty. Ze względu na rodzaj działalności Jewgienija Żowtisa i jego pozycję w świecie, natychmiast po aresztowaniu pojawiły się rozmaite spekulacje rozniecane dodatkowo plotkami, że cała sprawa ma charakter polityczny. Nasilają się próby obarczenia władz Kazachstanu winą za zaistniałą sytuację poprzez skupianie uwagi na pewnych niedociągnięciach proceduralnych. Niektórzy uważają nawet całą sprawę za "wyjątkową" i wymagającą "szczególnej uwagi". Szczególnie godny ubolewania jest fakt, że przy okazji tego szermowania retoryką i upolityczniania całej sprawy zapomina się, że w wypadku spowodowanym przez Jewgienija Żowtisa zginął człowiek.

W związku z tym Ambasada Kazachstanu wyraża ubolewanie z powodu przeprowadzenia usankcjonowanej przez polskie władze pikiety przed budynkiem Ambasady w Warszawie, a także z powodu podjętych przez niektóre organizacje i osoby prób wywarcia wpływu na proces sądowy i zdyskredytowania władzy państwowej suwerennego państwa.

Źródło informacji: Ambasada Kazachstanu w Polsce